Đại học Việt Nam, nơi Thủ tướng Nhật Bản phát biểu chính sách có gì đặc biệt?

ẢNH: ĐẬU TIẾN ĐẠT

Buổi phát biểu có thời lượng khoảng 25 phút đã diễn ra tại hội trường Ngụy Như Kon Tum, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, VNU - không gian học thuật giàu truyền thống gắn với lịch sử 120 năm hình thành, phát triển của nền giáo dục ĐH Việt Nam. Chương trình có sự tham gia của lãnh đạo Bộ Ngoại giao và VNU cùng giảng viên, sinh viên nhà trường. Đây là lần đầu tiên một Thủ tướng Nhật Bản phát biểu chính sách tại Việt Nam kể từ năm 2020.

Thủ tướng Nhật Bản trao niềm tin vào giới trẻ

Mở đầu bài phát biểu, bà Takaichi dẫn lại hình ảnh tai nghe AirPods của Mỹ và máy chơi game Nintendo Switch 2 của Nhật - hai sản phẩm quen thuộc với giới trẻ đang được sản xuất ngay tại Việt Nam - để nhấn mạnh sự chuyển mình của Việt Nam từ "công xưởng" gia công quần áo, hàng dệt may nay đã vươn lên thành một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở khía cạnh công nghệ.

Sự hiện diện của Nhật Bản trong tiến trình này cũng vô cùng rõ nét, khi chỉ tính riêng ở 3 khu công nghiệp gần Hà Nội đã có 205 công ty Nhật Bản đang hoạt động, tạo việc làm cho khoảng 100.000 người. Hợp tác giữa hai nước hiện cũng không dừng ở ngành công nghiệp sản xuất mà vươn ra cả lĩnh vực công nghệ cao, trong đó có không gian vũ trụ, nữ thủ tướng cho hay.

Một trong những động thái giúp làm sâu sắc thêm quan hệ hợp tác là việc triển khai chương trình đào tạo công nghệ kỹ thuật chip bán dẫn từ năm 2025 tại Trường ĐH Việt Nhật (VJU) - một trong những trường thành viên của VNU. "Tôi hy vọng VJU, với vai trò là biểu tượng hợp tác Nhật- Việt, sẽ tiếp tục phát triển trở thành một trung tâm đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao", Thủ tướng Takaichi Sanae chia sẻ.

Vai trò của giới trẻ hai nước trong việc thúc đẩy quan hệ Việt-Nhật cũng nhiều lần được bà Takaichi chia sẻ trong bài phát biểu của mình. Biết rằng manga và anime Nhật Bản rất được ưa chuộng tại Việt Nam, bà đã dẫn lại lời của tiến sĩ Sharon trong loạt truyện Space Brothers rằng: "Khi bạn cảm thấy lạc lối, hãy chọn điều mang lại cho mình nhiều niềm vui hơn".

"Tôi chân thành mong thế hệ trẻ Nhật Bản, Việt Nam sẽ cùng theo đuổi tương lai đầy niềm vui và hứng khởi như thế", bà nói.

ẢNH: ĐẬU TIẾN ĐẠT

Trong bài phát biểu, Thủ tướng Takaichi Sanae cũng chia sẻ về sáng kiến Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở, còn gọi là FOIP - đề xuất lần đầu được cố Thủ tướng Abe Shinzo nêu tròn một thập kỷ trước. Ngoài chia sẻ nét tương đồng giữa sáng kiến này với động thái liên quan của ASEAN, bà còn đề cập đến các "cập nhật FOIP" trong bối cảnh mới của thế giới.

Kết thúc bài phát biểu, Thủ tướng Takaichi Sanae nêu rõ, bất kỳ quốc gia nào cũng có "Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương" của riêng mình. Tầm nhìn này được nuôi dưỡng và hoàn thiện từ chính những tiếng nói của thế hệ trẻ.

"Tôi chân thành hy vọng cuộc gặp gỡ hôm nay sẽ trở thành cơ hội để tất cả các bạn - những bạn trẻ của thế hệ tương lai - suy ngẫm về tương lai của Nhật Bản, Việt Nam cũng như khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, đồng thời hình dung tương lai của mình trong bức tranh ấy", Thủ tướng Takaichi đúc kết.

Phóng chiếu hợp tác Việt-Nhật từ VNU

VNU có tiền thân là ĐH Đông Dương, thành lập năm 1906 và được coi là một trong những thiết chế ĐH hiện đại đầu tiên tổ chức theo mô hình đa ngành, đa lĩnh vực tại Việt Nam nói riêng và khu vực Đông Nam Á nói chung. Trường là cái nôi đào tạo nhiều lãnh đạo và nhà khoa học nổi tiếng của Việt Nam, năm nay sẽ chính thức kỷ niệm 120 năm truyền thống và 32 năm thành lập theo Nghị định số 97 của Chính phủ.

Theo tin từ VNU, thời gian qua trường ngày càng khẳng định vai trò là trung tâm học thuật uy tín và còn là đối tác chiến lược trong quan hệ hợp tác giáo dục-khoa học giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Việc liên tục đón tiếp các nguyên thủ, lãnh đạo cấp cao Nhật Bản là minh chứng rõ nét, từ chuyến thăm của Thủ tướng Shinzo Abe vào năm 2017; Nhật hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko trong cùng năm; tới hoạt động của Trưởng ban Nghiên cứu chính sách LDP Fumio Kishida vào 2018; Thủ tướng Yoshihide Suga (2020 và 2023); Hoàng thái tử Akishino cùng Công nương Kiko (2023); và gần đây là Thủ tướng Shigeru Ishiba (2025).

"VNU luôn được lựa chọn là điểm đến quan trọng trong các chuyến thăm cấp cao - nơi hội tụ các thông điệp chiến lược về hợp tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và kết nối tri thức toàn cầu", bản tin của ĐH này cho hay.

ẢNH: VNU

Ở Việt Nam, tiếng Nhật ngày càng khẳng định vị thế trong hệ thống giáo dục quốc dân khi được triển khai từ bậc phổ thông đến ĐH, phản ánh nhu cầu hợp tác sâu rộng với Nhật Bản. VNU cũng giữ vai trò hạt nhân trong tiến trình này khi từ năm 1992, trường thành viên của ĐH này là Trường ĐH Ngoại ngữ đã sớm đưa tiếng Nhật vào đào tạo. Hiện đơn vị này vẫn là nơi duy nhất giảng dạy ngành sư phạm tiếng Nhật tại Việt Nam.

Không chỉ dừng ở mảng đào tạo, VNU còn góp sức xây dựng chương trình, biên soạn giáo trình, bồi dưỡng giáo viên và thúc đẩy phổ cập tiếng Nhật. Song song đó, trường cũng phát triển hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu Nhật Bản học liên ngành đồng thời có quan hệ hợp tác với các đơn vị uy tín như ĐH Tokyo, Osaka, Meiji, Kyoto, Nữ sinh Fukuoka, Viện Khoa học và công nghệ Nhật Bản (JAIST), Toshiba, Quỹ Nippon...

Hằng năm, trường cũng cử sinh viên tham gia những chương trình giao lưu văn hóa và trao đổi sinh viên ngắn hạn, dài hạn với phía Nhật Bản theo các thỏa thuận song phương.

Một dấu ấn chiến lược trong mối quan hệ hợp tác Việt Nam-Nhật Bản là việc thành lập Trường ĐH Việt Nhật (VJU) vào năm 2014 với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ Nhật Bản và các đối tác học thuật, doanh nghiệp hàng đầu.

Đến nay, VJU không ngừng mở rộng mạng lưới liên kết với các ĐH, tổ chức và viện nghiên cứu uy tín trong và ngoài nước đặc biệt là các đối tác ở Nhật Bản nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu. VJU-VNU đặt mục tiêu đạt quy mô cỡ 6.000 người học vào năm 2030, với khoảng 30 chương trình đào tạo chính quy và đa dạng các hình thức giáo dục, đào tạo khác.

Mới đây nhất, GS-TS Furuta Motoo, nguyên Hiệu trưởng VJU và cũng là hiệu trưởng người Nhật đầu tiên của trường này, đã vinh dự được Nhà nước và Chính phủ Nhật Bản trao Huân chương Thụy Bảo có tia vàng và ruy băng cổ vì các "đóng góp vào hoạt động giao lưu học thuật Nhật-Việt".

"Sự hiện diện và bài phát biểu chính sách đối ngoại của Thủ tướng Takaichi Sanae tại VNU không chỉ để lại dấu ấn sâu sắc trong cộng đồng học thuật, mà còn tiếp tục khẳng định niềm tin cũng như kỳ vọng của Chính phủ Nhật Bản với vai trò của VNU trong quan hệ hợp tác song phương", bản tin của VNU có đoạn.