Cuộc đua 'tất tay' chính sách để đột phá xe điện toàn cầu

Xe điện phủ sóng thần tốc nhờ những quyết sách đột phá

Tại châu Âu, Đức vẫn chứng minh vị thế tiên phong trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Theo Bloomberg, nhờ các khoản tiền thưởng và chính sách ưu đãi mạnh tay từ chính phủ, người dân Đức đang chuyển sang sử dụng xe điện với tốc độ kỷ lục chưa từng có. 

Những dòng xe hybrid hay xe thuần điện không còn là đặc quyền của người thu nhập cao, mà đã trở thành lựa chọn ưu tiên của các gia đình trung lưu khi chi phí lăn bánh ngày càng được kéo giảm nhờ trợ lực từ ngân sách quốc gia.

Cách đó nửa vòng trái đất, các quốc gia khu vực Mỹ Latinh vừa chính thức ăn mừng một cột mốc lịch sử: vượt qua con số 10.000 xe buýt điện đi vào hoạt động. Chuyên trang xe điện Electrive dẫn báo cáo mới nhất từ Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT) cho biết, tính đến đầu năm nay, toàn khu vực đã sở hữu 9.115 chiếc xe buýt điện - tăng tới 40% so với năm trước và gấp 10 lần so với năm 2017. Đến tháng 2, con số này nhanh chóng tiệm cận sát nút đà 10.000 xe.

Nếu ai đó có dịp ghé thăm Santiago, thủ đô của Chile, họ sẽ ngỡ ngàng khi thấy cứ 10 chiếc xe buýt điện chạy ở Nam Mỹ thì có tới 4 chiếc đang lăn bánh tại thành phố này (với hơn 4.222 chiếc). Đứng sau Chile là Colombia và Brazil, tạo nên một "kiềng ba chân" vững chắc chiếm đến 80% thị phần xe công cộng xanh toàn châu lục. 

Những chiếc xe buýt động cơ diesel xả khói đen kịt đang dần bị thay thế bằng những chuyến xe êm ái, cắt giảm từ 66% - 85% lượng khí thải nhà kính tùy thuộc vào mạng lưới điện quốc gia.

Ngay tại khu vực Đông Nam Á, cuộc dịch chuyển đầy ấn tượng đang diễn ra tại Lào. Không chọn cách đi từng bước nhỏ, Chính phủ Lào vừa đưa ra một quyết định được đánh giá là cực kỳ táo bạo: tạm dừng nhập khẩu toàn bộ các loại xe chạy bằng xăng và dầu diesel cho đến cuối năm 2026, quyết định có hiệu lực ngay từ ngày 1.6 vừa qua. 

ẢNH: REMEREDZAI/CleanTechnica

Thông tin từ Tân Hoa Xã (Xinhua) cho biết, ngoại trừ xe công cộng và xe công trình chuyên dụng, cánh cửa nhập khẩu của Lào giờ đây chỉ mở rộng cho phương tiện xanh.

Để hiện thực hóa giấc mơ xanh và bảo vệ người tiêu dùng trước bão giá nhiên liệu toàn cầu, Lào áp dụng chính sách miễn hoàn toàn thuế tiêu thụ đặc biệt cho các dòng xe thuần điện có giá dưới 50.000 USD. Đồng thời, một cái bắt tay lịch sử giữa chính phủ và 27 đối tác công - tư đã được ký kết nhằm xây dựng đồng bộ hệ thống trạm sạc, trạm đổi pin và các gói tài chính hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi đội xe.

Mục tiêu của quốc gia triệu voi là đạt tỷ lệ 30% xe điện lưu thông vào năm 2030 nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí nhập khẩu xăng dầu và làm sạch bầu không khí.

Châu Phi và cuộc cách mạng từ những chiếc 'xe ôm'

Nói đến chuyển đổi xanh, người ta thường nghĩ về những quốc gia giàu có. Thế nhưng, tại châu Phi, cuộc cách mạng xanh lại đang âm thầm diễn ra từ chính những phương tiện bình dân nhất: xe máy điện.

Theo ghi nhận của trang tin công nghệ năng lượng CleanTechnica, với hơn 30 triệu chiếc xe ôm chạy bằng xăng (hay còn gọi là boda boda) đang tung hoành trên khắp các nẻo đường châu Phi, chi phí vận hành và bảo dưỡng đắt đỏ từ nhiên liệu hóa thạch đang bào mòn sinh kế của những người tài xế nghèo.

Nắm bắt cơ hội đó, hơn 100 công ty công nghệ và sản xuất xe máy điện đã vào cuộc. Spiro - một trong những nhà sản xuất lớn nhất châu lục - đã tung ra thị trường hơn 100.000 chiếc xe máy điện, xây dựng 2.500 trạm đổi pin và thực hiện thành công hơn 30 triệu lượt hoán đổi pin cho tài xế. Họ thậm chí còn thâu tóm các công ty kỹ thuật của Anh và Ấn Độ để thiết kế những dòng xe chịu được địa hình gồ ghề đặc trưng của đường sá châu Phi.

Câu chuyện về hãng xe điện Roam với dòng pin NMC thế hệ mới cũng là một minh chứng sống động. Để chứng minh độ bền bỉ, hãng này từng cho một chiếc xe tải nặng 18 tấn cán qua khối pin xe máy. Kết quả kinh ngạc khi khối pin được nhặt lên, lắp lại vào xe và hoạt động hoàn toàn bình thường. 

Với tốc độ sạc siêu nhanh (chỉ mất chưa đầy 40 phút để sạc từ 20% lên 80%), những người tài xế xe ôm tại Kenya hay Togo giờ đây có thể yên tâm chạy xe cả ngày, vừa tiết kiệm chi phí, vừa nâng cao thu nhập lại không xả một chút khí thải nào ra môi trường.

Tại Việt Nam, làn sóng này cũng đang diễn ra vô cùng mạnh mẽ. Dịch chuyển chủ yếu bằng xe hai bánh, cuộc cách mạng xanh cũng đã bắt đầu lan tỏa mạnh mẽ từ chính đội ngũ shipper và tài xế công nghệ - những người chạy xe nhiều nhất trên đường.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Chính phủ đã ban hành quyết định yêu cầu đến năm 2030, toàn bộ ô tô, xe máy trên toàn quốc phải đáp ứng các mức tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt theo quy chuẩn quốc gia nhằm cải thiện ô nhiễm không khí. Riêng tại các siêu đô thị như Hà Nội và TP.HCM, chính quyền cũng đã vạch kế hoạch hỗ trợ trực tiếp cho các doanh nghiệp vận tải và tài xế xe công nghệ chuyển đổi sang các phương tiện thân thiện với môi trường.

Kinh nghiệm từ Đức, Lào hay các quốc gia Nam Mỹ cho thấy, rào cản lớn nhất hiện nay của Việt Nam vẫn là hạ tầng trạm sạc và các cơ chế ưu đãi đủ mạnh để khuyến khích người dân hoàn toàn tự tin từ bỏ xe xăng. 

Các chuyên gia đều khẳng định, để "giấc mơ xanh" thực sự thành hiện thực trên các cung đường Việt, bên cạnh nỗ lực tự thân của các doanh nghiệp nội địa, người tiêu dùng rất mong chờ những chính sách hỗ trợ cụ thể, đồng bộ hơn nữa từ phía các cơ quan quản lý - từ việc phát triển lưới điện, quy hoạch trạm sạc công cộng cho đến các gói ưu đãi tài chính trực tiếp khi mua xe.